Milis Linux Gelişim Raporu 2025 Yılı

2025 yılı, Milis Linux projesi için geliştirme sürecinin tam hızla devam ettiği bir yıl olmuştur. Bu dönemde sadece masaüstü kullanıcıları için değil; geliştiriciler, kurumsal kullanıcılar ve sistem yöneticileri için de önemli teknolojiler sisteme entegre edilmiştir. Aşağıda yapılan çalışmalara dönük ayrıntılar yer almaktadır.

1. Masaüstü

• Wayland:: Linux camiasının Wayland geçişi ile birlikte modern pencere yöneticileri geliştirilmeye başlanmıştır. Bu bağlamda Milis Linux temel olarak LabWC pencere yöneticisini desteklemesinin yanısıra güncel ve deneysel teknolojileri de sistemine entegre etmeye çalışmıştır. Deneysel Wayland pencere yöneticisi çatıyapısı olan Louvre paketlenerek desteği sunulmuş ve geliştirme süreci yakından takibe alınmıştır. Ayrıca Hyprland ve MangoWC gibi popüler döşemeli pencere yöneticileri de depoya eklenerek kullanıcılara geniş bir yelpazede masaüstü deneyimi sunulmuştur.
• Arayüz Güçlendirme: Giriş arayüzü (mlogin) çoklu dil desteğiyle güçlendirilmiş; paket güncellemelerinin takibi için panel eklentisi ile güncellemelerin sistem çekmecesinden izlenmesi sağlanmıştır.
• Görsel ve Ofis Desteği: Noto font ve TTF-Roboto paketleri ile birlikte, akademik yayıncılık için Typst ve arayüz araçlarının paketleri depoya dahil edilmiştir.
• Artan Uygulama Sayısı Geliştirdiğimiz Mappimage arayüz uygulaması sayesinde resmi depo paketlerinin yanısıra Appimage uygulamalarının da kolaylıkla sisteme kurulup kullanılması sağlanmıştır.

2. Geliştirici Araçları

• Programlama: Sistem derleme zincirinin en önemli parçalarından olan LLVM seti güncellenerek modern diller ve performans optimizasyonları için zemin hazırlanmıştır. Node.js ekosistemini izole yönetmek için nvm setup betiği eklenmiş; Python tarafında ise AI projeleri için YOLO etiketleme arayüzü dahil edilerek yapay zeka geliştiricilerine kolaylık sağlanmıştır. Git protokolüne alternatif olarak, özellikle SQLite tabanlı yapısıyla bilinen Fossil sürüm kontrol sistemi depoya eklenmiştir.

3. Kurumsal Çözümler ve Ağ Teknolojileri

• Bağlantı Yönetimi: Connman'a güçlü bir alternatif olarak NetworkManager ve görsel yönetim için Applet desteği depoya alınarak tam uyumlu çalışması sağlanmıştır.
• E-İmza: Akıllı kart ve e-imza süreçleri için kritik olan pcsc-lite paketleri sisteme dahil edilerek resmi işlemler için altyapı sağlanmıştır.
• Eduroam: Üniversite ağlarına sorunsuz erişim için Eduroam ağ bağlantı belgeleri hazırlanmış ve sistemle entegre edilmiştir.

4. Bulut, Konteyner ve Güç Yönetimi

• Ev Bulut Servisleri: Kendi dosya bulut çözümünü kurmak isteyenler için SFTPGo depoya alınmıştır. Ayrıca ağ tünelleme için Cloudflared ve Netbird gibi modern araçlar paketlenmiştir.
• Sanallaştırma: Incus paketlenerek LXC konteyner teknolojileri için profesyonel yönetim imkanı sunulmuştur.
• Güç Yönetimi: Milis'in özgün güç yönetim betiği (gucas) ile masaüstü açılışında ayarlanabilir, enerji verimli bir düzenleme altyapısı kurulmuştur.

5. Minimal Sistem Kararlılığı

• Minimal Altyapı Güncellemesi: Sistemin en yalın hali (minimal taban paketleri) güncellenerek daha hafif ve performanslı bir temel üzerine inşa edilmiştir.
• Ağ Katmanı: Eylül ayındaki güncelleme çalışması ile birlikte; sertifika zincirleri, DNS servisleri ve temel ağ kütüphaneleri son güncel haline getirilmiştir.

Sonuç

Milis Linux 2025 yılında, bağımsız bir dağıtımın sunabileceği en geniş teknoloji yelpazesini günlük kullanım pratiğine başarıyla yansıtmıştır. Sistemin esnek ve akıllıca tasarlanmış mimari yaklaşımının bir getirisi olarak, Linux ekosisteminde aktif bir şekilde sürekli güncellenmeye ve kendini yenilemeye devam etmiştir. Ayrıca deneysel bir projeden çok, kararlı bir yazılım organizmasına dönüşen bu işletim sistemi projesi, hem ülkemiz hem de dünya Linux kullanıcıları için bariz kullanım potansiyeline sahiptir. Özellikle yerli teknoloji geliştirme süreçlerinde bağımsız ve yerli bir platform arayan kurumların, bu kararlı yürüyüşe gereken önemi göstermesi ve destek sunması stratejik bir gerekliliktir. Dolayısıyla 2026 yılında da son kullanıcı odaklı masaüstü deneyimlerinin artırılmasına ve kurumsal kullanım yönlerinin güçlendirilmesine gayret edilecektir.